ILGAZHACIHASAN Çankırı Ilgaz Hacıhasan Köyü Buluşma Noktası



KÖYÜMÜZDEKİ ÖZEL YER İSİMLERİ

25 Nis 2009
Gonderen HAKAN YASLIKAYA

Sayın İbrahim kardeşim ve Ahmet abi... Köyümüz içerisinde ve çevresindeki yerlerin (tarla, yöre, pınar, vb.) isimlerinin tespiti veya konumunun bilinmesi benim gibi çok fazla bilmeyen kişiler için faydalı olacağı kanısındayım. Hatta bu yerlere konulan isimlerin nereden ve nasıl geldiği konduğununda anlatılması aslında daha güzel olur. Belki eski tarihimize götürür bizleri. Örnek : Çevrük, Ötegeçe, yukarı ova, bartlı, sele pınarı, davar yatağı, çay kenarı, köy altı, yeni samanlık, sığır eyleği, osman kırı, tagarın oluğu, eskiköy, havusun harmanı, fart, ağalönü, sarımsaklık, uzunkavak, çayır, naldöken, değirmenönü, geyik gölü, aşağı-yukarı yayla, kireçlik kaşı, delimemişin pınarı, vs.vs. benim hemen aklıma gelenler bunlar. Bu tür yerleri tarifleyebilirmiyiz. Fotoları olsa daha iyimi olur bilmem ama konum olarak en azından anlatılacak bir sistem oluşturabilirmiyiz.. "Fart" ne demek ve ne alaka mesala.. Saygılarımla... HAKAN YASLIKAYA

Tags:

Köyümüzdeki Yer İsimleri

Köyümüz ve çevresindeki, arazisi ve köyün sırtını verdiği dağdaki bu yer isimlerinin nereden ve nasıl geldiği, nasıl konduğunun anlatılması güzel olur denmiş. Görebildiğim kadarıyla bu yer isimleri genellikle Türk adlandırma sistemine uygun. Örneğin, öte geçe - beri geçe (sondaki e'ler zarf-fiil eki), yukarı-aşağı ova, Türkiye'nin her yöresinde verilmiş isimler. davar yatağı, köy altı, çay kenarı, yeni samanlık, sığır eyleği, uzun kavak, sarımsaklık, ağıl önü, nal döken, değirmen önü, geyik gölü, aşağı-yukarı yayla, kireçli kaş da zaten neden bu ismin verildiği anlaşılıyor. Burada ilginç olanlar kişi adlarıyla bağlantılı adlandırmalar. Bunların şöyle olduğu kanısındayım: Sarayin Tarlası (Buradaki Saray, Saraylı, Sarayî veya Sarı Ali olabilir), Taarin Oluğu (Tahir'in Oluğu), Tırkhasan'ın Pınarı (Tırk-lakabı olmalı- Hasan'ın Pınarı), Osman Kırı (Osman'ın kırı). Delimemiş'in Pınarı da öyle. Havusun Harmanı'na gelince; havz sözlükte Arapça iki anlama sahip: 1-etrafı çitle çevrili yer; 2.havuz havuz-su ilişkisi uzak görünüyor gibi. Bence ya birinci anlamla ya da Havus veya buna yakın bir kişi ismiyle (çünkü kişi isimlerini halkımız çok değiştiriyor, mesela firuze'yi pövrüze yapmışlar)alakalı olabilir. Haşuruğun Çayırı da Haşuruk (lakap veya yansıma isim olabilir) kişi ismiyle ilgili görünüyor. Bunlardan eski köy dedikleri yer belki tarihimize ışık tutabilir. En azından Türklere ait olsun olmasın o bölgede bir yerleşim olduğundan bahsediliyor. Bence Türklerden önceki, Rumlara ait bir yerleşim yeri. Define hikayelerinden duyduklarımıza göre buluntular da bunu destekliyor. Çünkü Necmettin Bey'in gönderdiği kitapta da görüldüğü gibi köyün yerleşimi önce yanlış anlamadıysan eski Ön-gün (taş ocağı), yani Tırkhasan deresi tarafında olmuş. En ilginç olanlar: bartlı, sele pınarı, fart adlarını taşıyanlar. Çünkü bunlar birazdan vereceğim gibi hep Arapça kökenli. Bu da bu bölgede bir zamanlar yaşamış kişilerin medrese tahsili gördüğünün kanıtı. Biliyorsunuz fart Yerkuyu'ya yakın. Burada Hacı Bektaş, Mevlana'nın çağdaşı Aliyül Buka hazretleri yatıyor.(12.yüzyıl). Bu çok önemli. Mevlana kadar tanınmasa da şiirleri var tasavvufla ilgili. Bütün Türkiye biliyor biz burnumuzun dibindeki bu büyük zatı bilmiyoruz. Arapça kökenli yer isimleri benim bulabildiğim kadarıyla şöyle:
Fart: (arapça): aşırı, aşırılık, aşkın, aşkınlık, fevkaladelik. (Ferit Devellioğlu, Ansiklopedik Osmanlıca Türkçe Lugat, s. 251). Buradan yüksekliği semantik değişmeyle yer ismi olmasında etkili olmuş olabilir.
Sele Pınarı'na gelince; selle (arapça): 1- koyun, keçi sürüsü; 2-sele, sepet. (aynı sözlük: 933) Bu iki anlamdan birisiyle alakalı. Bana birinci anlam yakın görünüyor. Bartlı'ya (Bartılının pınarı) gelince bârid (arapça): soğuk (aynı sözlük 71). Belki suyunun soğukluğuyla ilgili bir adlandırma olabilir. Bunlar benim görüşlerim. Başka şekilde de açıklamaları olabilir.


ÇOK BİLİMSEL

Yakup kardeşim sana verdiğin bilgiler için teşekkür ederim. Tam sana yakışan tarzda gerçekten bilimsel bir açıklama yapmışsın. Bu konuda daha somut ifadeleri ve anlamları eski anlatılanlardan dedelerimizden ninelerimizden dinlediklerimizden çıkartabiliriz diye düşünüyordum. Bu konuda ben biraz fakirim. Zamanında çok konu ve olay dinledim. Ama o hikayeleri tarafımca anlatanlar artık yok. Bu konuda (sitedeki tüm üye arkadaşlar) hala yaşıyan insanlardan bu tür bilgilere ulaşabilirsek daha iyi olur. Gelelim asıl meselemize.. Özellikle özel isimle anılarlar mesela "Taarın Oluğu", "Deli Memişin Pınar"ı gibi isimler malum isimleri ile anılan kişiler tarafından yaptırılmıştır mutlaka.. Taargil : Köyümüzde bir lakap ve soyismi Durlanık olanlar sanırım o soya ait. "Delimemiş" ise benim akrabam. Böcügözgillerden bir zat. Şimdilik bu kadar. İbrahim bu yerlere göre bir kısayol oluşturursa tam yerleri ve nerden geldikleri konusunda bilgi verebiliriz.
Hakan YASLIKAYA


çok güzel bir okumuş

çok güzel bir okumuş insan incelemesi. teşekkürlerim sunuyorum ve daha başka incelemelerde bekliyorum. bilmeden basıp geçtiğimiz bu toprakların aslında onca gelip geçen insanla birlikte ne kadar anlam içerdiğini. ne kadar değerli olduğunu görüyoruz.


YARDIM ALABİLİRİZ...

Siteye katılan arkadaşlarda konu hakkında çevresindeki kişilerden destek alırlar ve katkılarını paylaşırlarsa seviniriz.. Şimdiden teşekkürler...
Hakan YASLIKAYA


güzel bir öneri. aynı

güzel bir öneri. aynı sözlük gibi bir uygulama başlatabilirim. herkes bilgiği aklına gelen yerlerin adlarını ve neresi olduğunu girer.
sadece buraların adlarının nereden geldiğini kimsenin bildiğini sanmıyorum bazı yerler dışında.
buna sadece tarla orman değil çeşmeleri de katabiliriz.
yorum olarak tahmin yürüten birileri olursa da eklerler. güzel bir çalışma olacağı görüşündeyim. köyümüze köylümüze hayırlı olsun.